Category Archives: gedrag veranderen

Leef jij al bewust, of bepaalt je onbewuste geest je gedrag?

Bewust leven is voor mij een goede gewoonte geworden. Jaren geleden las ik het boek ‘Emotioneel evenwicht’ van Roy Martina, een arts die zijn medische kennis combineert met zijn kennis in de Oosterse geneeskunde. In dat boek beschrijft hij o.a. hoe wij ons zelf soms saboteren door onbewuste emoties en overtuigingen. Zijn boek geeft veel praktijk voorbeelden van diverse manieren om deze overtuigingen te veranderen. Zoals altijd haalde ik uit dit boek wat mij aanspreekt, en wat voor mij bruikbare informatie is.

Daarna ben ik mijn onbewuste overtuigingen die ik niet meer wilde hebben, systematisch gaan omvormen en opruimen. Dat was een heel werk, dat uiteindelijk een aantal jaren in beslag nam. Een proces wat eigenlijk altijd doorgaat, want onbewust blijf je emoties en overtuigingen opslaan die je kunnen blokkeren. De overtuigingen vanaf mijn jeugd bracht ik in kaart, het duurde even voor ik een lijst van die ideeën had opgesteld die niet van mij waren, die ik niet meer wilde hebben, omdat ze voor mij niet waar zijn.

Dat ging heel simpel in volgorde van herinnering, niet in chronologisch volgorde. Het was een intuïtief proces, wat belangrijk voor mij was diende zich het eerst aan. Dat bracht weer nieuwe herinneringen met zich mee, of ik vroeg simpel: ’is er nog meer wat mij belemmert’? Zo maakte ik stap voor stap een lange lijst. Een tijdrovend karwei, maar het was het meer dan waard, want zonder die negatieve overtuigingen voelde ik me bevrijd en werd minder afgeleid door storende herinneringen. Zonder die tegenstrijdigheden tussen wat ik WIL en wat ik DOE, functioneer ik beter en voel me happy, ik kan meer bewuste keuzes maken.

De emoties die ik destijds niet had verwerkt, kwamen weer naar boven, en die verwerkte ik nu als nog. Tijdens de herinnering, stelde ik vast hoe ik me destijds voelde, hoe ik het gebeurde beleefd heb. Daarna bedacht ik wat dat negatieve gevoel op zou kunnen heffen, zodat de emotie me niet langer onbewust kan blokkeren. Ik maakte de gebeurtenis dan neutraal, zonder emotionele lading. Dat werd soms een heftige ervaring, omdat ik door die herinneringen opnieuw emotioneel werd. Maar het verwerken van een ‘oude’ emotie is minder zwaar, je weet al dat je het kan. Het is oud zeer waar de scherpe kantjes af zijn, het is al gebeurd dus niet belangrijk voor vandaag. Je mag het voelen, de emotie uiten, erkennen en dan loslaten. Daarna kan je zien wat voor les je er eventueel uit kan halen, ook die emotie hoort bij je ontwikkeling en brengt je verder, je evolueert. Zie ook mijn blog over emoties, als je wil weten hoe ik dat verwerken van emoties gedaan heb. Accepteren dat emoties bij jou horen en een functie hebben, is daarbij essentieel. Emoties zijn de wegwijzers in je leven. Elk verzet tegen dat principe zal het verwerkingsproces blokkeren.

Als het over dieper liggende, traumatische ervaringen gaat, is deze aanpak denk ik niet geschikt. Je kan dan overspoeld raken door onverwerkte emoties die los komen. In dat geval kan je dit proces beter met professionele hulp uitvoeren, omdat je die steun dan nodig hebt, je kan niet voorspellen hoe je zult reageren.

Nadat er al veel veranderd was aan mijn overtuigingen en gedrag, was ik blij met het resultaat, ik had een last losgelaten. Nu ik de smaak te pakken had, ging ik door met het verwerken van alles op mijn lijst. Het voelde als een grote schoonmaak, het opruimen van mijn geest. Dit proces gaat altijd door, ik verander elke dag, blijf leren en evolueren. Soms vind ik nog oude overtuigingen die mij blokkeren en daarom veranderd moeten worden. Maar omdat ik dat al zo vaak gedaan heb, is dat nu relatief gemakkelijk voor mij geworden. Als ik heb gehuild, kan ik daarna weer lachen. Dat weet ik van tevoren dus lucht het enorm op om even te huilen, of boos te zijn. Het mag er zijn en hoort er bij.

Oefening baart kunst, en de oorspronkelijke weerstand tegen verandering door angst voor de emoties, is bij mij totaal verdwenen. Emoties gaan als golven door mij heen, en laat ik wegstromen. Of ik zie het voor me als een stromende rivier, die de boosheid of het verdriet mee neemt. Ik houd emoties niet meer vast, maar ga mee op de stroom.

Onze emoties, ook de onverwerkte emoties, beïnvloeden ons, dat gaat onbewust. Na Roy Martina, las ik nog meer over dit onderwerp, o.a. van dr. Joe Dispenza. Hij is neurowetenschapper en ook bekend door zijn boeken en TED Talks.

‘Just as thoughts are the language of the brain, feelings are the language of the body. And how you think and how you feel create a state of being’. Dr. Joe Dispenza

‘Als iemand echt wil veranderen, begint dat met het besluit dat je niet meer wil denken, handelen of voelen op voorspelbare manieren. Om iets nieuws te leren zijn volgens de neurowetenschappers nieuwe neurale verbindingen nodig in ons brein. Het limbisch systeem (ook wel het emotionele brein genoemd), onze zintuigen, emoties, geheugen en ons verstand werken samen om te leren. Daarna zullen we door herhaling van de nieuwe informatie, het geleerde gaan automatiseren. Door het geleerde in de praktijk te brengen, krijgen we een nieuwe ervaring, en zo kan nieuw gedrag ontstaan’. (The art of Change, dr. Joe Dispenza).

Ben jij geprogrammeerd?

Je lichaam verandert in de loop van de jaren, je lijkt als volwassene uiterlijk niet meer op het kind dat je ooit was. Die fysieke veranderingen vinden wij normaal, je kunt ze zien. Maar verandert je geest ook als je volwassen wordt? Je ontwikkelt je geest, maar het filter waarmee je de wereld waarneemt, wordt volgens de psychologische wetenschap vanaf je kindertijd aangelegd. Dit schijnt te maken te hebben met het feit dat je als kind met een onvolwassen brein nog op een relatief onbewust niveau leeft. Je neemt onbewust informatie op, van iedereen en alles om je heen. Dus alles wat je ouders, onderwijzers, familieleden en kennissen tegen je gezegd hebben, kan onbewust van invloed blijven, vooral als het bij herhaling tegen je gezegd is. Ook de gebeurtenissen uit je kindertijd, en een deel van de emoties die daar bij horen vormen een deel van je ‘programmering’. Net als de emoties door gebeurtenissen, die wij (op welke leeftijd dan ook) niet hebben verwerkt, deel kunnen gaan uitmaken van onze programmering. Op een bewust niveau weten wij daar weinig van, we hebben wel herinneringen uit onze kindertijd, maar de onbewuste programmering, de overtuigingen die we hebben opgedaan, weten we maar voor een deel.

Net als bij een ijsberg, is de bewuste geest maar een klein deel van het geheel, het verstand waar wij besluiten mee nemen. De onbewuste geest bepaalt veel van je gedrag en je waarneming. Je ziet wat je gelooft. Vooral als je onbewust leeft, als je niet van je fouten leert, als je niet aan zelfreflectie doet en je dus niet bewust wordt van je gedrag. Als je je emoties goed verwerkt hebt, worden ze geen onderdeel van je onbewuste programmering en zullen je gedrag niet bepalen.

Het onbewuste deel van je geest kan duidelijk worden door je gedrag. Als je als kind gepest bent, en je hebt dat niet helemaal kunnen verwerken, kan het je gedrag blijven beïnvloeden. Je blijft je dan bijvoorbeeld als volwassene terugtrekken wanneer je onaardig benaderd bent door anderen, of je reageert met een overdreven verdediging, en met een snelle tegenaanval. Deze ‘overreactie’ heb je waarschijnlijk geleerd om je te beschermen tegen de emotionele pijn die je vroeger door de pesters hebt ervaren. Het was jouw manier om te overleven op school. Je kan nu kiezen om opnieuw de onbewuste overtuigingen aan te passen, door die emoties van vroeger neutraal te maken en los te laten. Nogmaals, als je de emoties die zijn veroorzaakt door het gepest wél hebt verwerkt, is er geen onbewuste emotie die je gedrag beïnvloed. Je hoeft dan geen oude overtuigingen op te ruimen.

Stel dat je je geest vergelijkt met een PC, de onbewuste overtuigingen en emotionele blokkades vormen dan een soort ‘malware’, een programmaatje dat op eigen initiatief actief wordt, wat storend kan werken. Deze malware wil je niet, je wil graag zelf beslissen hoe je reageert op je omgeving. Door je geest te trainen, en gebeurtenissen uit je jeugd te verwerken, kan je loskomen van deze onbewuste programmering, en de ‘malware’ definitief verwijderen. Maar hoe dan, ik doe het toch onbewust? Ja dat klopt, maar jij bent ook je onbewuste zelf, dus je bepaalt dat zelf. Hoe pak ik dat dan aan, hoe wordt ik mij dat bewust? Hoe kan ik mijn onbewuste overtuiging veranderen? Het beste kan ik dit aan de hand van een fictief praktijkvoorbeeld uitleggen.

Stel dat je vader plotseling is overleden toen je een klein kind was, dan is dat op zich een schok en erg verdrietig, ook al zegt iedereen tegen je dat ‘de tijd alle wonden zal helen’. Dit grote verlies zou je als kind de overtuiging kunnen geven, dat pappa je in de steek heeft gelaten. Je kan nog niet relativeren als kind, je ervaart primair de gevolgen van het feit dat je vader er niet meer is. Dus misschien wordt je overtuiging: ‘wanneer ik heel veel van iemand hou, dan zal die persoon mij in de steek laten’. Want dat heeft je vader in jouw kinderlijke beleving gedaan. Hij ging immers onverwacht weg en liet jou achter, en je had veel verdriet en miste pappa. De pijn in je kinderhart was zo groot dat je die pijn nooit meer wilt voelen! Als volwassene kan deze ‘malware’, deze onbewuste overtuiging, een eigen leven gaan leiden. Je weet niet eens dat je die overtuiging hebt, maar na enkele mislukte liefdesrelaties, begin je wel wat op te merken. Die gehechtheid, de liefde en verbondenheid, die diepe emotionele band met die ander, blijf je telkens vermijden. Je wilt immers onbewust die bekende pijn in je hart niet meer voelen, die je hebt ervaren toen je klein was. Je verbrak de relatie zodra je ‘te veel’ aan je partner gehecht raakte, omdat het je begon te benauwen, je voelde de angst voor die pijn.

Of je nam in de relatie emotioneel afstand, zodat je ‘veilig’ was voor dat gevoel van verlies. Die emotionele afstand gaf weer problemen met je partner, zodat de relatie uiteindelijk stuk liep door deze ‘bindingsangst’. Of je blijft in een relatie, waarbij je een grote emotionele afstand van je partner bewaart, je leeft elk je eigen leven. Dat voelt veilig omdat de band dan niet zo sterk is, dat je die pijn weer zult ervaren als je partner je verlaat. Maar helaas is dat ook geen echte oplossing, je mist nog altijd die liefde, die hechte liefdesband, die verbinding waar ieder mens naar verlangt.

Op het bewuste niveau denk je dat je niets anders wilt dan een lieve partner vinden waar jij je leven mee gaat delen…dat is niet waar, je onbewuste angst is de baas bij je keuzes. Angst is een slechte raadgever, dus je loopt het risico om steeds opnieuw emotionele afstand van je geliefde te bewaren. Zolang de ‘malware’, deze  verkeerde overtuiging dat de persoon waar jij zoveel van houdt jou in de steek zal laten, nog overheerst, blijft het onbewuste programma actief. Die overtuiging bepaalt je waarneming, en kleurt zelfs de manier waarop jij je partner en een relatie ervaart, je ziet immers wat je gelooft.. Zo kan je gedrag in de relatie een patroon krijgen, waarbij jouw acties zorgen dat de emotionele afstand groot gehouden wordt. Je gaat bijvoorbeeld zelf veel weg en neemt dan letterlijk afstand. Of je maakt ruzie met je partner, die vervolgens emotioneel afstand bewaart. Dit gaat allemaal automatisch, onbewust doe je dat telkens weer om die angst te vermijden. Of je benadert het leven vooral rationeel, deelt niks wezenlijks en houdt je emoties voor jezelf, dat schept allemaal afstand in de relatie. Door weinig emoties te delen met je partner, is de band minder sterk, en heb je het gevoel dat je ‘alles onder controle’ kunt houden. Maar tegelijkertijd ben je door die emotionele afstand niet echt happy in je relatie, je voelt je alleen.

Al met al vormt dit gedrag een sabotage van je eigen geluk, dus het  is hoog tijd om die overtuiging te veranderen en de malware definitief te verwijderen! Maar dit inzicht helpt niet, want de malware zit in je onbewuste geest, en dit inzicht kreeg je op bewust niveau. Maar het inzicht is een begin, en gelukkig kan jij je onbewuste geest op veel manieren zelf beïnvloeden.

Hoe kan ik mijn onbewuste dan veranderen??

Je onbewuste, dat ben jij ook, als je slaapt ben je onbewust. Als je ontspannen bent is je onbewuste geest ontvankelijk voor informatie. Ook als je onder hypnose bent, ben je ontvankelijk voor veranderingen in je onbewuste. Zoek dus de juiste geestesgesteldheid, de rustige aandacht, zodat je nieuwe informatie gemakkelijk opneemt.

Ik kies voor werk in mijn onbewuste geest bijvoorbeeld een moment vlak voor het slapen gaan, ik focus dan eerst op mijn ademhaling om me te ontspannen. Als je bekend bent met meditatie, mindfulness of yoga, snap je precies wat ik bedoel. Die diepe ontspanning is een goede start om je onbewuste te veranderen heb ik gemerkt. Je kan tegen jezelf zeggen welke overtuiging je graag anders wilt, dat vraagt wat creativiteit en een positieve, oplossingsgerichte aanpak. Plus het vertrouwen dat je het kan.

In dit voorbeeld zou de nieuwe, gewenste overtuiging kunnen zijn: ‘ik wil graag onbevangen en ongeremd een diepe emotionele band met iemand hebben, en vol vertrouwen van iemand houden’. Dit helpt je bij het fantaseren met de goede intentie. Ik doe dat in positieve bewoordingen, omdat door een positieve formulering het gewenste resultaat gemakkelijker bereikt wordt. Je focust dan op wat je WEL wilt, en laat wat je NIET wilt buiten beschouwing. Visualisatie is een bekende techniek, die ik door informatie uit diverse boeken heb geleerd (o.a. Creatief visualiseren van Shakti Gawain). Ook in diverse psychotherapieën en bij NLP (neuro linguïstisch programmeren) wordt visualisatie toegepast.

Hoe werkt dat visualiseren bij mij? Ik begin in ontspannen toestand met fantaseren, dagdromen dus eigenlijk. Om bij het voorbeeld te blijven: je wil de beperkende overtuiging veranderen, dat kan door de manier waarop je de gebeurtenis destijds hebt ervaren te veranderen. Door de emotie die erbij hoorde te verwerken en los te laten. Het overlijden van je vader kan je niet veranderen, dat is iets wat je helaas hebt moeten accepteren. Maar je bent nu volwassen, op verstandelijk niveau heb je dat feit geaccepteerd. Maar de beleving, het onbewuste gevoel dat je in de steek gelaten bent als kind, de pijn en het verdriet die je toen hebt ervaren, dat kan je nu veranderen.

Het opmerkelijke is, dat je onbewuste geest geen verschil registreert tussen een herinnering, of een gefantaseerde herinnering. Je kan dus fantaseren dat je het opnieuw beleeft, maar in je fantasie pas je de gebeurtenis zo aan, dat je er nu een goede overtuiging aan overhoudt. Een gefantaseerde herinnering, die je herhaalt, en die je fantaseert met veel details om het in je onbewuste geest te verankeren. Je download dus eigenlijk een nieuw programma op je PC, opnieuw opstarten, en je onbewuste probleem is verdwenen! Omdat dit gemakkelijker gezegd is dan gedaan, vertel ik je in het voorbeeld de stappen die je kan maken.

Stap 1. Gebruik een ontspannen moment, bijvoorbeeld vlak voor het slapen, om je onbewuste geest op te ruimen. Welke overtuiging wil je overhouden, welke nieuwe emotie? Je wil de gebeurtenis als neutraal ervaren, zonder lading, zonder het gevoel verlaten te zijn, je wil gemoedsrust ervaren. Met vol vertrouwen naar alle mensen waar je van houdt, die je dicht bij jouw kern laat komen, waar je emoties mee deelt.

Stap 2. Begin met fantaseren. Stel dat je je verplaatst in het kind wat je toen was, zonder alle details van het gebeuren weer voor je te zien. Zie het vervolgens voor je alsof jij zelf de vader bent van de kleine jongen, die je toen was en die je nu voor je ziet. Voel hoeveel verdriet hij heeft. Zeg tegen jezelf als  kind dat je snapt dat het moeilijk is voor hem, gebruik je eigen woorden. Troost hem en knuffel hem, wat jij goed kan want jij bent het immers zelf!

Stap 3. Je bent nog steeds je eigen vader, en je helpt de kleine jij om een beetje te relativeren, de volwassen versie van jou kan dat. Je zegt bijvoorbeeld: pappa moest gaan omdat het voor hem tijd was, hij ging niet weg om jou in de steek te laten, want hij wilde zelf ook niet weg, en hij zal altijd van je blijven houden. Je kan uitleggen dat sterven van een geliefde helaas bij het leven hoort, maar dat er andere lieve mensen voor in de plaats zullen komen, liefde zal altijd bij jou zijn. Zeg bijvoorbeeld: het lijkt of het heel oneerlijk is wat er nu gebeurd is, maar als je later groot bent (nu dus!), zal je merken dat je veel mensen kunt helpen. Jij kan namelijk goed begrijpen hoe iemand die een dierbare is verloren zich voelt. Je kunt je goed inleven en luisteren naar hun verdriet. Dat is het enige wat ze nodig hebben, en heel belangrijk op dat moment. Jij kan veel mensen écht troosten en die moeilijke tijd lichter voor ze maken. Als je dit soort relativerende woorden aan de kleine jij hebt gezegd, zal je merken dat je emotie verandert. Of eigenlijk: de emotie van het kind in jou.

Stap 4. Je hebt nu geaccepteerd dat je vader destijds is gestorven, en hebt dat gerelativeerd als een volwassene. Op verstandelijk, bewust niveau had je dat al eerder geaccepteerd. Nu ben je klaar om de emoties rond deze gebeurtenis aan te passen. De bedoeling is om de emotie ‘neutraal’ te maken, niet om de feiten op zich te vervormen. Bekijk het maar als een soort rollenspel om alles te verwerken. Je kan bijvoorbeeld het feit dat het zo plotseling is gebeurd in je fantasie veranderen. In je fantasie krijg je wel de kans om je voor te bereiden, je wordt er niet door overvallen. Fantaseer bijvoorbeeld dat je vader eerst met je praat, en afscheid van jou neemt, gebruik je eigen woorden in dit rollenspel. Hij zegt bijvoorbeeld tegen jou dat hij zal sterven, dat hij er niks aan kan doen, hij wil het zelf niet maar het gebeurt toch, maar hij zal altijd van je houden. Hij vindt het zelf ook verdrietig, maar hij zegt dat je moeder en je zusjes en broer altijd voor je zullen zorgen. Daardoor zal je hem eerst missen, maar later zal je niet merken dat hij er niet is, omdat er NIETS ontbreekt aan je leven, en je voelt je geliefd. Je kan in deze fantasie nog alles aan hem vragen, wat je toen als kind had willen vragen, en je krijgt alle antwoorden, je fantasie is van jou. Dus fantaseer alles wat je nodig hebt om die gemoedsrust en troost te krijgen die je nodig hebt. Fantaseer levendig, met kleuren en details, geluiden en eventueel muziek, en kijk zo vaak naar dit ‘filmpje’ tot je alle details uit je hoofd weet. Herhaling van je fantasie is belangrijk voor de nieuwe beleving. Voor je onbewuste geest wordt het dan ‘echt’, een nieuwe werkelijkheid, met een andere emotie. Door het verwerken van het gevoel van verlating, door de acceptatie en het loslaten van die onbewuste emotie, voel jij je nu anders, met meer vertrouwen in jezelf en anderen.

Je PC heeft nu een nieuw programma, nieuwe software die goed functioneert en geen extra energie verbruikt, de 2.0 versie van jezelf! Nu kan je genieten van je nieuwe ervaringen, zonder dit filter door je jeugdervaring. Je kan liefhebben zonder afstand of angst, of de neiging om te sturen in de relatie. Je bent misschien verbaasd dat anderen het niet aan je merken. Het lijkt een kleine verandering, maar voor jou is het een wereld van verschil!