Category Archives: leren en ontwikkelen

Hoe leer je efficiënt en gemakkelijk?

Het is zo leuk om mee te maken dat ‘mijn’ ideeën van ongeveer twintig jaar geleden, nu worden getest in het onderwijs. Mijn dochter ging toen naar de basisschool, zodat ik geprikkeld werd om te bekijken WAAROM het onderwijs op die manier is ingericht. Nieuwe ideeën over verantwoord onderwijs zullen nu worden getest op scholen. Er gaat bijvoorbeeld een proef starten met meer beweging voor kinderen in de klas, omdat na wetenschappelijk onderzoek gebleken is dat dit de leerprestaties verbetert. Daar ben ik blij om, want dan gaat er eindelijk iets positiefs veranderen voor de kinderen van nu.

Nadenken over het waarom, levert soms bij mij nieuwe gezichtspunten op. Maar er zijn meer mensen die hier ideeën over hebben. Hoe denk jij over deze vragen?

  • waarom leren kinderen zo veel tijdens de schoolvakantie? 
  • Naar mijn idee komt dat omdat ze dan de kans krijgen om hun eigen interesse te volgen, en op een natuurlijke manier te ontdekken en te leren, zonder de druk van school, in hun eigen tempo, op een speelse manier. Gewoon omdat het leuk is!
  • waarom moeten kinderen zo lang stil zitten op school?
  • Dat is voor mij een raadsel, want zitten is het nieuwe roken, teveel zitten is niet goed en belemmert de bloedsomloop. En voor een kind in de groei dat levendig is en dus MOET bewegen is het helemaal onnatuurlijk om stil te zitten. Misschien is het voor de juf of meester wel overzichtelijker, en de discipline zorgt voor rust. Maar rust is niet het doel. DUS: meer bewegen tussendoor, laat die kinderen dansen of springen, laat dat bloed even stromen. Onze hersenen krijgen dan meer zuurstof, zodat daarna de leerstof beter wordt opgenomen. En de sfeer wordt beter!
  • waarom is ‘passief’ leren onbekend op school?
  • Geen idee, het is wel bekend maar wordt weinig toegepast. Passief lijkt misschien lui, maar is een efficiënte manier van bijvoorbeeld een taal leren. Voorbeelden zijn liedjes luisteren in een vreemde taal, televisieprogramma’s kijken zonder ondertiteling, spelletjes op de computer spelen in het Engels. Als je gaat slapen met een koptelefoon op en luistert naar teksten in een vreemde taal, blijk je een groot deel van de nieuwe woorden te onthouden, je kan dus leren terwijl je slaapt. Dat is pas relaxed! Passief leren accepteren we wel van kinderen op jonge leeftijd, we weten allemaal dat baby’s en kleuters leren door na te doen en na te praten. Dat vermogen gaat echt niet weg als kinderen naar school gaan, het passief opnemen van informatie gaat altijd door. Dat vermogen kunnen we inzetten op school.
  • waarom wordt er niet uitgegaan van persoonlijke manieren van leren?
  • ieder mens is anders, en heeft een eigen leerstijl, de persoonlijke manier waarop de informatie wordt opgenomen. De een leert door te kijken, is dus meer visueel ingesteld, de ander meer auditief, of kinesthetisch (door te voelen en doen), of een mengvorm van deze drie leerstijlen. Het lijkt wel of het spreekwoord ‘al doende leert men’ in onbruik aan het raken is. Kinderen die dingen voornamelijk leren door te ervaren en (na) te doen, hebben het bij theoretische lessen als rekenen erg moeilijk. Maar ze zijn beslist niet minder slim dan een kind dat ‘gemakkelijk leert’ omdat het visueel is ingesteld, het is gewoon anders. De leerstof zou dan anders moeten worden aangeboden. De timing is ook van belang om goed te kunnen leren. Talen leren we gemakkelijk op jonge leeftijd, omdat we daar dan van nature op ingesteld zijn, we leren dan praten in onze moedertaal. OF, we leren ook praten in een tweede taal, wat dan relatief gemakkelijk gaat. DUS: zijn er nu ook basisscholen waar vanaf de kleutergroep op een speelse manier Engelse les wordt gegeven. Dat is allemaal winst, het belast de kinderen niet, ze zijn gemotiveerd want ze beleven het Engels als normaal, en op reis kunnen ze zich verstaanbaar maken.
  • waarom ligt de nadruk op het rationele, kennis en vaardigheden, en is er zo weinig aandacht voor het gevoel?
  • We hebben de illusie dat kinderen alles moeten aanleren op een verstandelijke manier. Leren lezen, schrijven en rekenen is belangrijk om later in het leven iets te kunnen bereiken. In dit tijdperk van multimedia, zijn de lesmethoden in de beleving van kinderen al gauw te traag, leren met computer en tablet wordt al steeds meer toegepast, maar het is nog steeds een rationele vaardigheid. Die kunnen we meten en beoordelen met een cijfer, dus daar ligt de nadruk op in het onderwijs. MAAR, wat is dan het belang van emoties en van emotionele ontwikkeling? Die heb je net zo goed nodig om in je volwassen leven goed te kunnen functioneren. Het lijkt wel of emoties een aparte categorie vormen, de school ziet de ouders als verantwoordelijk voor de opvoeding, ook voor de emotionele ontwikkeling. Op school nemen kinderen gedrag van leerkrachten en andere kinderen over, ze worden beïnvloed. Dus wanneer emoties op school worden genegeerd, geeft dat onbedoeld een bepaalde boodschap aan kinderen. Zoals bijvoorbeeld ‘huilen mag niet, dat is alleen voor kleine kinderen’. Vanaf  groep 3, wanneer kinderen nog heel speels en gevoelig zijn, gaan ze in het school ritme meedoen met de lessen, dat gaat niet bij ieder kind even soepel. Elk kind wil zich geaccepteerd, erkend en veilig voelen op school, dat is een voorwaarde om te ontspannen in de les, en zonder ontspanning neem je geen leerstof op. Daarom zou het omgaan met emoties ook op een speelse manier aandacht kunnen krijgen, zodat er een goede balans gevonden kan worden tussen verstand en gevoel. Kinderen kunnen leren om hun gevoelens van frustratie, boosheid en verdriet op een gezonde manier te uiten en te verwerken. Dat wordt bijvoorbeeld al gedaan met behulp van “emoticons” om die emoties te benoemen. Leren omgaan met elkaar, met begrip en respect voor verschillende karakters, kan denk ik veel pestgedrag voorkomen. Een goede sfeer in de klas is het halve werk. Iedereen leert gemakkelijker als de natuurlijke nieuwsgierigheid kan blijven bestaan, dus ik denk dat het goed is om kinderen te stimuleren om  veel zelf te ontdekken en te doen, en daar krijgen ze dan gelukkig geen cijfer voor!