Tag Archives: emoties beheersen

Emotie, wat doe ik er mee?

Emoties zijn de wegwijzers van je leven

Denk je ook wel eens: ik zie door de bomen het bos niet meer, ik krijg mijn emoties even niet op een rijtje, wat nu? Je emoties zijn persoonlijk, hoe je ermee omgaat is sterk afhankelijk van je karakterstructuur. Ben je gevoelig, of ben je een HSP, dan heb je meer ‘emotioneel werk’ te doen dan iemand die vrij rationeel is ingesteld. Je krijgt dan veel meer indrukken, ook via de televisie of andere media, die je moet verwerken, omdat het je raakt. Maar er is goed nieuws: iedereen kan leren om passend met emoties om te gaan, zodat je je zoveel mogelijk in balans kan voelen.

De basis emoties op een rij

De basis emoties zijn: boosheid, vreugde, verdriet, angst, afschuw en verrassing. Deze 6 basis emoties kunnen van iemands gezicht worden afgelezen. Als het goed is, hebben wij allemaal van kinds af aan geleerd om deze  emoties te herkennen aan de mimiek. Als iemand een expressief gezicht  heeft, is de emotie gemakkelijk af te lezen. Bij introverte mensen met een ‘pokerface’ zal je moeten vragen welke emotie diegene ervaart. De communicatie is dan lastiger. Er ontstaan snel misverstanden, omdat de reactie verkeerd kan worden geïnterpreteerd door het gebrek aan expressie. In een gesprek kan je alsnog te weten komen wat die ander beweegt, wat de echte emotie is.

Herken je de 6 emoties bij jezelf, en zie je het aan je gezicht in de spiegel of je verrast bent? Een leuk spelletje om te oefenen: trek gezichten voor de spiegel om te ontdekken hoe het eruit ziet als je blijheid voelt, of afschuw. Probeer ze allemaal, je kan dan zien hoe het op anderen over zal komen, en het zal je helpen om je meer bewust te worden van de emoties die je ervaart. Want om emotioneel intelligenter te worden, zul je eerst je eigen emoties in kaart moeten brengen.

Hoe bedoel je?

Je bent een mens = gevoelens + verstand

Je verstand kan de emoties wegdrukken, maar niet wegnemen. Dat onderdrukken van emoties kost veel energie, en uiteindelijk moet je alsnog met je emoties dealen. De onderdrukte emotie zal zich in allerlei vormen aan je opdringen: als spanning die zich manifesteert in je lichaam, of de opgekropte gevoelens komen plotseling naar buiten met een uitbarsting van woede of een huilbui uit het niets. Het is dus niet handig om emoties langdurig te onderdrukken, maar hoe moet het dan? Betekent het dat we te pas en te onpas in huilen zullen uitbarsten? Wat zal men dan van ons denken? Een verstandig mens kan zich toch beheersen?  Dit soort ideeën zijn door onze cultuur bepaald, en we houden ons aan deze ongeschreven ‘emotionele code’. Met als gevolg dat we de weg kwijt raken omdat we emoties wegdrukken, en geen verbinding meer met onszelf voelen.

Mensen die emoties negeren, ontkennen hun mens-zijn. Emoties geven zin en kleur aan het bestaan, en geven je informatie over jezelf. Door je emotie te laten zien, kan je door anderen worden ‘beoordeeld’.  Dat maakt ons kwetsbaar, en daarom willen we de emotie ‘verstoppen’. Als je emoties ontkent, negeer je een deel van jezelf, want ze horen bij jou. En als je de emoties van iemand anders negeert, betekent dat eigenlijk dat je geen respect hebt voor die ander. Geen rekening houden met iemands gevoelens, schept een grote afstand tussen mensen. Je voelt je dan niet gehoord door de ander, en je kan geen emotionele band opbouwen.

Als je verdriet onderdrukt, kan je zo geremd worden, dat je ook geen vreugde meer voelt. En soms kan je overspoeld worden door een storm van emoties die je zelf niet begrijpt, je raakt dan overstuur. Vooral als je sensitief bent is dit lastig, of als er zich emotionele gebeurtenissen voordoen. Als je overstuur bent, heb je tijd nodig om ‘alles op een rijtje te krijgen’.  Je kan plotseling in huilen uitbarsten, terwijl je zelf niet snapt waar dat vandaan komt. Je bent dan niet ‘emotioneel labiel’, maar een onderdrukte emotie heeft eindelijk de weg naar uiting gevonden. Door te praten met iemand die je vertrouwt, krijg je de kans om alle belangrijke emoties te kunnen uiten, en zo weer verder te komen. Ik heb geleerd om mijn emoties, deze ‘wegwijzers’, serieus te nemen en te lezen, in plaats van ze te negeren.

Oordelen maken het gecompliceerd

We weten dat we niet moeten oordelen, maar helaas, iedereen doet het. Als we onze emoties tonen, hebben anderen daar een oordeel over, en dat kan ons kwetsen. Vooral in een groep is dit effect merkbaar. Blijkbaar is het in een groep nog moeilijker om respect voor elkaar te tonen. Aan de andere kant, zal het tonen en delen van emoties ook een band scheppen, omdat leden van de groep zichzelf herkennen in de situatie en begrip tonen. Het dwingt ook respect af als iemand zichzelf durft te zijn, en zijn eigen kwetsbaarheid kan inzetten als kracht. Daarnaast kan ons eigen oordeel een emotie veroorzaken. We zijn bijvoorbeeld boos en teleurgesteld, omdat ons voorstel op het werk werd verworpen tijdens de vergadering. Dus zijn we boos als reactie op een gebeurtenis, die wij zelf als negatief en als falen beoordelen. Zo belemmer je jezelf met je eigen oordeel, het is in het grote geheel gezien misschien juist erg goed dat ons voorstel werd afgewezen. Het is misschien helemaal geen falen, maar gewoon onderdeel van het proces. Het dwingt ons tot groei om hier anders naar te kijken. Mensen reageren elke keer anders, afhankelijk van hun persoonlijkheid, de situatie, en van het leerproces.

Begin bij je eigen emoties, leer ze te duiden

Om je hoofd en je hart beter te laten samen te werken, moet je eerst wegwijs worden in je eigen emoties, je leert jezelf beter kennen. Zo raak je meer in balans, je ontwikkelt emotionele en sociale vaardigheden, je kan beter luisteren en ervaart minder spanning. Maar hoe doe je dat, waar moet je beginnen?

emotie 1

  • Je hebt de 6 basis emoties in kaart gebracht, en je weet hoe je die uit.
  • Iedereen heeft emoties, je mag ze uiten op jouw manier, het zijn je ‘wegwijzers’.
  • Een emotie overkomt je, is soms een reactie op een situatie. Maar besef wel dat het van voorbijgaande aard is. De emotie zal wegebben, je kijkt dan anders naar de situatie dan op het moment dat je de emotie hevig voelt. Als je midden in het gevoel zit, kan je ook niet rationeel nadenken. Naderhand zie je het in een ander perspectief als je de emotie verwerkt hebt. Onthoud dus dat jij niet je emotie bent: emotie zegt niets over jou als persoon, wel iets over je ervaring van dat moment.
  • Emoties mogen je doen en laten niet overheersen, ze zetten je aan tot actie maar jij bepaalt zelf je keuze, dus reageer niet te impulsief. Als je ‘in de emotie’ zit, bijvoorbeeld erg boos bent, kan je niet goed nadenken, dit is een soort natuurwet die iedereen zou moeten kennen. De ratio werkt in zo’n situatie niet, dit is dus het slechtste moment om iets te besluiten. Dit geldt altijd: als je emotioneel bent, kan je niet goed nadenken. Je kan dus ook niet redelijk praten. Wacht dus tot het gevoel wegzakt, tel tot tien voordat je een beslissing neemt. Impulsieve acties hebben vaak negatieve gevolgen, dus het is slimmer om te wachten tot die ‘emotionele gijzeling van de hersenen’ weer voorbij is.
  • Je raakt af en toe ‘emotioneel in de war’, je raakt overspoeld door emoties. Laat dat dan gewoon gebeuren. Kijk ernaar zoals je naar een stromende beek zou kijken, zie de wilde golven. Besef dat je emoties er mogen zijn, accepteer dat ze bij je horen zoals het stromende water in de beek. Maak de emoties kleiner door de beek kleiner voor je te zien, de golven rustiger te zien stromen. Is het boosheid, verdriet? Neem afstand, en zie welke boodschap de emotie je brengt. Schreeuw het desnoods uit, voel de boosheid, sla op een kussen. Begin een gesprek met jezelf: waarom ben ik boos? Wat kan ik doen om dit te veranderen? Welk gevoel zit er achter mijn boosheid, ben ik soms ergens bang voor? Boosheid kan een weerstand zijn tegen verandering, moet er iets veranderen? Mijn eigen waarneming misschien? Moet ik anders naar het gebeuren kijken? Hoe kan ik dit aanpakken, zodat ik verder kom, en de boosheid los kan laten? Als je alle antwoorden hebt, en weet hoe je verder kan gaan, laat het dan los, vergeef alles en iedereen, ook jezelf, en begin opnieuw.
  • Stuur in gedachten negatieve energie terug naar de persoon die het eventueel naar jou heeft gestuurd, door agressief tegen je te zijn. Die agressie hoort niet bij jou, het hoort bij die ander. Het is een emotie die de ander tegen jou heeft geuit. Die emotie is niet van jou, dus laat het los. Je bent zelf vast ook wel eens negatief en agressief tegen iemand geweest, het is menselijk, dus vergeef het. Je vitaliteit en creativiteit zullen terugkeren, je voelt je niet meer boos maar vredig. Je bent de negativiteit kwijt en komt weer in een positieve flow. Daardoor trek je weer positieve gebeurtenissen aan, omdat je dat zelf uitstraalt.

Beheers je emotie:

Hoe kan ik nou de baas worden over mijn emoties? Ik wil me het liefst zoveel mogelijk goed voelen, dus probeer ik altijd terug te keren naar het positieve, terwijl ik ook accepteer dat het negatieve bij het leven hoort. Neem bijvoorbeeld boosheid. Als je de boosheid 2 minuten lang volledig voelt, zonder na te denken, alleen maar voelen en niet denken. Je focust dan op de boosheid. De emotie zal wegvloeien, het boze gevoel ebt weg, het blijft niet zo intens. Het was een reactie van je lichaam, het sein is niet meer nodig want je hebt het gehoord, en dus verdwijnt dat sein! Je staat dan weer in je kracht en kan weer helder denken. Denk vervolgens aan een gebeurtenis die je erg blij heeft gemaakt, en voel weer hoe je daarvan hebt genoten, voel het heel intens. Dat gevoel blijft dan hangen, je voelt je weer goed en kan alles weer aan.

Of verdriet, ook je verdriet mag er zijn, zonder verdriet geen blijheid. Verwelkom dat gevoel,  voel die knoop in je buik, concentreer je puur op dat gevoel in je lijf, denk er verder niet over na. Als je dat een poosje volhoudt, ebt ook dat gevoel weg. De scherpe kantjes gaan van de pijn af, omdat het verdriet er mag zijn, je vecht er niet tegen. Maak jezelf sterk met zinnen als: ook dit verdriet zal voorbij gaan en dan voel ik me beter. Dit sein van verdriet zal verdwijnen, als het niet meer nodig is, omdat jij het signaal hebt geaccepteerd. Het hoort dan niet meer bij jou om dat zo intens te voelen. Dan kan je daarna het verdriet een plaatsje geven en verwerken, en uiteindelijk loslaten. Denk vervolgens weer aan iets prettigs, zie hoeveel er in je leven is om dankbaar voor te zijn, en geniet in gedachten opnieuw van alle mooie momenten die er zijn geweest, voel hoe je je toen voelde. Oefen deze aanpak, en je wordt meester over je emoties en blijft in balans.

En hoe zit dat dan met schuldgevoelens? Dat is iets wat je voelt tijdens een persoonlijk groeiproces, een gevoel dat je bij de waarheid brengt.  Je voelt je ergens schuldig over, en dat is alleen maar nuttig als je bedenkt hoe je dat dan voortaan anders gaat doen, je past je gedrag dan aan. Je geweten is een goed instrument, om te zorgen dat je geen rare dingen doet! Maar het is al gebeurd, je voelt je altijd schuldig over iets in het verleden, en wij kunnen alleen het nu beïnvloeden. Door een ‘gesprek’ met jezelf te hebben over je schuldgevoel, wordt je je meer bewust van de situatie en heb je een keuzemogelijkheid. Dus beslis je nu bijvoorbeeld om je fout te herstellen, op de manier die jou goed lijkt, en terwijl je accepteert dat jij ook een mens bent die fouten maakt. Voer je voornemen om de situatie te herstellen zo snel mogelijk uit, want schuldgevoelens zijn erg belemmerend, kunnen je doen en laten verlammen. Daarom is het belangrijk, om schuldgevoelens op te lossen en los te laten. Was jouw schuldgevoel niet terecht, was het min of meer ontstaan door de meningen van anderen, of van de maatschappij, en was het niet je persoonlijke geweten? Dan heb je eigenlijk niets misdaan, en heb je eigenlijk een gevoel gecreëerd dat niet opbouwend is. Bijvoorbeeld als je een werkende moeder bent, en je voelt je schuldig omdat je denkt dat je de kinderen tekort doet door te werken. Voel weer 2 minuten lang hoe dit schuldgevoel aanvoelt zonder te denken, het gevoel wordt dan minder intens. Dan kan je het weer loslaten, jezelf vergeven dat je ook een mens bent, en terugkeren naar leukere gedachten in het nu. Relativeer, en vraag je af of je schuldgevoel wel reëel was. De kinderen ervaren het misschien als normaal, dat jij af en toe werkt.  Praat met iemand die je vertrouwt over deze gevoelens, dan merk je dat anderen daar ook last van hebben, en hoor je hoe zij dat hebben opgelost. Je bent nooit alleen, iedereen volgt een groeiproces, en van hun ervaringen kan je leren.

Wen jezelf aan om al je emoties te voelen en te beleven, ze mogen er allemaal zijn. Het maakt niet uit wat ik voel, of wat er gebeurde toen ik het voelde. Ik zorg dat ik mijn balans weer vind en me goed voel, ik zorg dat ik me weer stralend voel! Het hoort allemaal bij mijn groeiproces. Door niet te blijven hangen bij een negatieve emotie, is het moment van lijden erg kort. Door alle emoties te verwerken en te relativeren, kan je een open mind houden, geïnspireerd en ontroerd raken, creatief en levendig zijn.